عاشق این پرنده بی نظیرم،به همین خاطر یک سری مطلب راجع به این پرنده گذاشتم تو وبلاگ، خوندنش خالی از لطف نیست.
شاه بوف
نام فارسی:شاه بوف
نام انگلیسی:Eurasian eagle owl
نام علمی:bubo bubo
خانواده:جغدها (strigidae)
جمعیت:جمعیت زیادی ندارد؛اما در همه ی کشور دیده می شود.
پراکنش: شاه بوف در سراسر اوراسیا تا هند، چین،خاورمیانه و حتی تا آفریقا پراکنده است. در سراسر ایران هم زندگی می کند.
زیستگاه: این پرنده در نواحی کوهستانی و مناطق صخره ای زندگی می کند.
اندازه: طول بدن آن 68 سانتی متر و طول دو بال 174 سانتی متر است.
ریخت شناسی:شاه بوف گوش پرهای بلندی دارد که در حالت استراحت،می افتد پر و بال آن قهوه ای تیره،بدن و سینه روشن تر ،چشم ها درشت و نارنجی رنگ و پاهایش پوشیده از زرد مایل به قهوه ای است.
رژیم غذایی: این پرنده از پستانداران کوچک،پرندگان،خزندگان،دوزیستان، ماهی ها،حشره هاو..تغذیه می کند.
زادآوری:پرنده ی ماده در غارها،شکاف ها یا لانه های قدیمی سایر پرندگان،2 تا 3 تخم سفید می گذارد. این پرنده 34 تا 36 روز روی تخم های خود می خوابد. ج.جه ها می توانند پس از 50 تا 60 روز پرواز کنند.
وضعیت حفاظتی گونه: از زیست گاه این پرنده باید حفاظت شود.
شاه بوف بزرگ ترین جغد ایران است.این پرنده ،مانند اکثر جغدها،شب گرد است و پرواز بی صدا ،ماهرانه و شگفت انگیز دارد.
جغد در باور کهن
نام فارسی آن ، بوم و بوف است . هم پرنده ی خرد است و هم پیام آور تاریکی و مرگ . جغد نماد هراس ، بدشگونی ، بدبجتی ، سرما ، تاریکی ، گوشه گیری ، اندوه و مربوط به ایزدان جهان زیرین است . در ایران ، از دیرباز شیون جغد در پیرامون خانه ، نشانه ی بیماری ، گرفتاری و مرگ بود ، اما در نزد بوداییان ، دوست دار تاریکی و گوشه گیری ، نماد اندیشه ، خردورزی و دشمن نادانی است . در مصر ، نماد تاریکی ، سرما و مرگ و در یونان و روم ، نماد خرد بود.
در ادبیات ایران ، دشمن زاغ است ؛ زیرا پرندگان می خواستند او را به شاهی برگزینند ، اما زاغ از او بد گویی کرد.
جغد / بوف در ادب فارسی
جغد در ادب فارسی به ویرانه نشینی و شومی معروف است و بیش تر شاعران در این باب مضمون پردازی کرده اند :
باز را دست ملوک از همت عالی است جای
جغد را بوم خراب از طبع دون شد مستکن (سنایی)
به کشوری که هما مرغ خانگی شده است
نشد که سایه ی جغدی به بام ما افتد (صایب)
در فرهنگ های زبان فارسی ، برای نامیدن این پرنده ، اسامی متفاوتی مانند بوم ، بوف ، بوم کور ، چغو ، کنگر ، کوف و بوف کور آمده است .
در مخزن الاسرار نظامی ، داستانی با عنوان حکایت نوشیروان با وزیر درج است که بر اساس ویرانه نشینی جغد ساخته شده و خلاصه ی آن چنین است : هنگام عبور از راهی ، صدای دو جغد به گوش شاه گزارش می کند که سبب تنبه شاه می شود :
گفت به دستور چه دم می زنند ؟
چیست صفیری که به هم می زنند؟
گفت وزیر : ای ملک روزگار
دختری این مرغ بدان مرغ داد
شیربها خواهد از او بامداد
کاین ده ویران بگذری به ما
نیز چنین چند سپاری به ما
آن دگرش گفت : کزین در گذر
جور ملک بین و برو غم مخور
گر ملک این است ، نه بس روزگار
زین ده ویران دهمت صد هزار
در ملک این لفظ چنان در گرفت
کاه برآورد و فغان در گرفت (نظامی)
جغد در فرهنگ مردم
جغد به نحوست مشهور است. هم چنین در فرهنگ و ادبیات فارسی از جغد به عنوان دشمن زاغ یاد شده است . مثلا در یکی از حکایات منطق الطیر عطار آمده است که دلیل دشمنی جغد با زاغ این است که پرندگان می خواستند او را به پادشاهی انتخاب کنند . از زاغ در این باره مشورت خواستند . زاغ گفت : جغد خسیس و لئیم است و پادشاهی را نشاید .
جغد در ضرب المثل
جغد آن به که آبادی نبیند.
جغد شایسته تر آمد به خواب.
شکارچی شب!
جغدها از پرندگان شکارچی هستند. اما نحوه ی شکار و زندگی آن ها با پرندگان شکاری تفاوت دارد.این پرندگان شب زی و استاد شکار در شب های تیره و تارند.جغدها برای آن که بتوانند در شب شکار کنند،ویژگی های خاصی پیدا کرده اند. یکی از این ویژگی ها،توانایی آن ها در پرواز بی سروصداست.شکل بال ها،نحوه ی قرار گرفتن پرها و نوع بال زدن آن ها به گونه ای است که در هنگام پرواز ،هیچ صدایی تولید نمی شود. پرواز جغدها باید هم بی سروصدا باشد؛زیرا سکوت شب بیش تر است و کوچک ترین صدایی،شکار را فراری می دهد.چشم های درشت جغدها یکی دیگر از ویژگی هایی است که به شکار آن ها در شب کمک می کند. چشم های جغدها در جلو سر آن ها قرار دارد. این دید دو چشمی ،به پرنده امکان می دهد کوچک ترین حرکت یا جابه جایی شکار و فاصله ی آن را تشخیص دهد. ساختمان چشم جغدها نیز مناسب دید در شب است. محل قرار گرفتن چشم ها سبب شده است آن ها نتوانند به خوبی پهلوها و پشت سر خود را زیر نظر داشته باشند . برای همین ساختمان گردن آن ها تغییر کرده است و آن قدر می چرخد که چشم های جغد پشت سرش قرار می گیرد تا پشت سر خود را نیز ببیند. جغدها گوش های ویژه ای نیز دارند. برخلاف پرندگان دیگر،گوش های جغد ها لاله دارد. لاله ی بسیار بزرگ گوش آن ها که تا نزدیک گردنشان می رسد و به جمع آوری امواج صوتی اطراف کمک زیادی می کند. اما گوش های آن ها بالا و پایین است که این ویژگی نیز به شنوایی و دریافت امواج صوتی کمک می کند. گوش های عجیب جغدها را در حالت عادی نمی توان دید؛ زیرا در زیر پرها پنهان است.
بزرگ ترین جغد خاورمیانه!
در ایران 9 نوع جغد وجود دارد. کوچک ترین جغد ایران مرغ حق با جثه ای 19 سانتی متری و بزرگ ترین جغد شاه بوف با جثه ای نزدیک به 70 سانتی متر است. جثه ی بزرگ شاه بوف سبب شده است آن ها در مقایسه با جغدهای دیگر، بیش تر از جوندگان، پرندگان دیگر و حتی خرگوش ها تغذیه کنند تا از حشره ها. به دلیل نوع تغذیه و دیگر شباهت های این پرنده با پرندگان شکاری ،کارشناسان پرنده شناس در زمینه ی رده بندی این پرنده با یکدیگر اختلاف نظر پیدا کرده اند. برخی می گویند باید جغدها را جزو پرندگان شکاری دانست و برخی بر این باورند که به دلیل شب گرد بودن و داشتن ویژگی های خاص رفتاری،باید در گروه جداگانه ای قرار بگیرند.
جغدها و باورهای انسان
دنیای شب و حیوانات آن همیشه برای انسان ها مرموز و ترسناک بوده است. مرموز و ناشناخته بودن حیوانات شب ،سبب شده است درباره ی آن ها باورهایی منفی وجود داشته باشد. جغدها نیز به دلیل شب زی بودن در بیش تر افسانه ها و داستان ها نماد شومی هستند و صدای شبانه ی آن ها،نشانه ی رسیدن خبرهای بد است. اما برخلاف فرهنگ ما،در برخی مناطق دنیا ،ماننداروپا،جغد نماد دانایی است و به همین سبب آن را بسیار گرامی می دارند.اما در هر صورت ، نمی توان نقش گسترده ی جغد ها را در ایجاد تعدل در طبیعت نادیده گرفت. بنابراین ، چنین باورهای منفی درباره ی این حیوان زیبا و سودمند، نشانه ی شناخت کم ما از این آفریده ی خداوند است.
خویشاوندان
علاوه بر شاه بوف و جغد کوچک از خانواده جغدها، گونه های مرغ حق ، مرغ حق جنوبی، جغد جنگلی، جغد شاخ دار، جغد تالابی و جغد کوچک جنوبی در ایران زیست می کنند. هم چنین یک گونه جغد دیگر با نام جغد انبار نیز در ایران زیست می کند که خانواده ای مستقل دارد.
نقش شاه بوف در طبیعت
شاه بوف ها ، مانند دیگر جغدها ، با تغذیه از حشره ها ، جوندگان و دیگر حیواناتی که در صورت زیاد بودن تعدادشان به آفت تبدیل می شوند ، جمعیت آن ها را در طبیعت کنترل می کنند.
مرجع:فرهنگ نامه ی حیات وحش ایران
شاه بوف عاشقتم(راستی عکسا هم از خودمه)
